Antep fıstığı/şan fıstığı özellikle İran’ da yetişen, aynı zamanda Türkiye, Yunanistan, Lübnan, Kırgızistan, Pakistan, Mısır gibi yerlerde yetişen küçük bir ağacın ürünüdür.
Paelotik dönemde(M.Ö. 10.000) bu yana insanların günlük beslenmesine yer alan antepfıstığı, modern çağda ilk kez Kuzey Asya’da ekilip, biçilmiş, üretimin önemli bir kısmı İran yer almaktadır.
1854 yılında itibarinde antepfıstığı ağaçları Avusturya, Meksika ve Kaliforniya bahçelerinde de yetiştirilmeye başlanılmıştır.
Günümüzde birçok ülkede yetişen şan fıstığı; en fazla 192 bin ton İran’da, 126 bin ton Amerika’da ve de 120 bin tonda Türkiye’de yetiştirilmektedir.
En fazla tüketim ise sırasıyla Çin, Amerika ve Rusya denilebilir.
2003 yılında FDA (besin ve ilaç derneği) tarafından 42,5 g (15-20 g bir porsiyon yağınıza eş değerdir.) geçilmeyecek şekilde tüketilen Antep fıstığının günlük beslenmedeki kolesterolü ve doymuş yağ oranını düşüreceği için Kalp hastalıklarını riskini düşürdüğünü belirtmiştir ve tüketilmesini önermiştir.
İyi bir B1(vitamin) ve B6 vitamini kaynağı olan antepfıstığı, fosfor, folik asit , demir, çinko ve magnezyum yönünde oldukça zengindir.
BESİN CETVELİ
Enerji Değeri: Yüksek
Protein Değeri: Orta
Yağ: Yüksek
Doymamış Yağ Oranı :Yüksek
Karbonhidrat :Düşük
Lif: Yüksek
Sodyum: Düşük
Zengin İçerdiği Vitaminler:B1 ve B6 vitamini, folik asit ve E vitamini.
Zengin İçerdiği Mineraller: Magnezyum, fosfor, potasyum, çinko ve demir.
ANTEP FISTIĞININ BESLEYECİLİĞİ HAKKINDA
Yüksek oranda yağ ve protein içeren antepfıstığı, lif açısından özellikle suda çözünmeyen liflerden zengin (artık ve zararlı maddelerin hızlı bir şekilde dışkı ile atılmasını sağlar.) bir besindir. Protein yönünden zengin bir besin olsa da elzem amino asit lizin yönünden fakirdir. Bu dezavantajını ortadan kaldırmak için leblebi (lizin yönünden kuru baklagiller zengindir.) tüketilebilinir. Özellikle B vitamini yönünden zenginliği ve leblebi ile oluşan kaliteli protein sporcular için ideal bir ara öğün olarak düşünülenebilinir. Zeytinyağında olduğu gibi tekli doymamış yağ asidinden zengin olan antepfıstığı çoklu doymamış yağ asitlerini de bulundurur. Doymuş yağı az olan Antep fıstığı bu yağ örüntüsü ile kötü huylu kolesterolü düşürerek kalp hastalıkları riskini azaltmaktadır. Ancak yapısında doymuş yağ asitleri de bulunan antepfıstığı aşırı tüketiminde sağlığınıza zarar verebilir. Özellikle B vitaminlerinden folik asit ve demir yönünden zengin olan antepfıstığı hamilelerin beslenmesinde de önemli bir yer almaktadır.
Pensilvanya Üniversitesi yapılan çalışmaya göre, Antep fıstığının düzenli tüketiminin HDL seviyesini yükseltirken, kötü huylu olarak tabir edilen LDL kolesterolünü düşürdüğü saptanmıştır. Çalışmalarda yararlı etkinliği görebilmek için 30 g civarında tüketimin yeterli olacağına da değinilmiştir.